Törende konuşan  İnegöl Ertuğrulgazi Kültür ve Yaşatma Derneği Başkanı Emin Özdemir, Anadolu Selçuklu Devleti’nin, Bizans hududundaki Kayı Boyu Söğüt Kışlağı ile Domaniç yaylağı arazisine hâkim olduğunu belirtti.

Osman Gazi, Kayı Beyi olduğunda, hudut komşusu Bizans Tekfurları ile iyi geçinmeye çalıştığını ve bunlar arasından en çok Bilecik Tekfuru ile anlaştığını belirten Emin Özdemir, “Kayı Boyu eskiden beri yaylaya çıkarken ağır eşyalarını Bilecik Tekfuruna emanet eder, buna karşılık Tekfura bazı hediyeler verirdi. Emanetin teslimi ve alınması silahsız kimseler ve kadınlar tarafından yapılırdı. Aşiretlerin yaylaya çıkış ve dönüşlerinde ise İnegöl Tekfuru yollarını keserek onlara zarar veriyordu. Bu yüzden sık sık çarpışmalar oluyordu. Osman Bey’in sürekli kuvvetlendiğini gören İnegöl Tekfuru Aya Nikola, komşularından tedbir alınmasını istedi. İnegöl Tekfurunun, Bizanslılarla ittifak teklifi Bilecik Tekfuru tarafından Osman Gazi’ye haber verildi. Tekfur Nikola’nın, Pazarköy’de kuvvet topladığı tespit edilince, Osman Gazi Kayı Boyu ileri gelenleri, komutanları ve arkadaşlarından Akçakoca, Abdurrahman Gazi, Aykut Alp, Konuralp, Gündüzalp, ve Turgutalp ile görüşme yaparak, İnegöl’ün fethine karar verdi. 1284’de Pazarköy’de meydana gelen muharebede Osman Gazinin yeğeni Savcı Bey’in oğlu ve Ertuğrul Gazi’nin torunu olan Bay Hoca Osmanlının ilk Şehidi olmuştur. Kabri ise Hamzabey köyündedir. Turgutalp köyümüzde ise İnegöl’ün fatihi Turgutalp yatmaktadır. Biz, Ertuğrulgazi Kültür Derneği olarak her yıl hem Hamzabey köyünde hem de Turgutalp köyünde törenler yaparak her iki tarihi şahsiyetimizi de rahmetle anıyoruz” diye konuştu.

Tören, konuşmanın ardından Turgutalp köylülerinin hazırladığı bulgur pilavı ve gözleme ikramı ile son buldu. Programa, 5 Haziran Pazar günü  saat 14.00 de İnegöl’e bağlı Akbaşlar köyü mevkiindeki çamlık alanda devam edildi.

Akbaşlar köyü çamlık alanındaki şenliklere Kaymakam Durmuş Gençer, Belediye Başkanı Alinur Aktaş ile çok sayıda vatandaş katıldı. İnegöl Ertuğrul Gazi Derneği Başkanı Emin Özdemir, gayelerinin unutturulmaya çalışılan bu milletin tarihini, kültürünü yaymak ve yaşatmak olduğunu belirterek, “Bu amaçla öz benliğimize dönebilmek için faaliyetler düzenliyor, bölünmeye, parçalanmaya, etnik kökenlere ayrılmaya çalışılan Türk milletini daha güçlü bağlarla bir araya getirmeye çalışıyoruz. Atalarımıza ve mirasına layık, eğitimli gençlerin yetişmesine yardımcı olmak en önemli amacımızdır. Bu yolda parolamız, asil geçmişten aydınlık geleceğe olacaktır” dedi.

Ertuğrul Gazi‘nin, Osman Gazi‘nin ve Orhan Gazi‘nin bu topraklarda yaşadığını ifade eden Bursa Osmangazi Yörük-Türkmen Derneği Başkanı Dinçer Akyel ise, “Şeyh Edebali bu topraklarda yaşıyor. Erenlerimiz, evliyalarımız bu topraklarda yaşıyor. Bu toprakların altı da, üstü de hem kutsal, hem bereketli. Memleketimizi ve geleceğimizi koruyacak olan gençlerimiz sizlersiniz. Türk milletinin ahlakına, yüksek medeniyet karakterine sahip çıkmanızı ve bu yoldan ayrılmamanızı tavsiye ediyoruz. Dünyaya medeniyeti, temizliği, adaleti ve insanlığı öğreten Osmanlı torunlarının bugününün gelecekte daha kuvvetli kutlanmasını arzu ediyoruz. Bu faaliyetlerin düzenlenmesinde emeği geçenlere teşekkür ediyoruz” diye konuştu.

İnegöl’ün zengin bir mozaik olduğunu ifade eden Belediye Başkanı Alinur Aktaş ise, “Doğusundan batısından, kuzeyinden güneyinden, Kafkaslar’dan, Rumeli’den, Balkanlar’dan göçüp gelmiş insanlarımızın oluşturduğu çok güzel bir Türkiye mozaiği. Ama şu bir gerçek ki, Ertuğrul Gazi Derneği bunların genel toparlayıcısı, üst derneği. Bu manada geçmişimizi yad etmek adına, gerek İnegöl’de, gerekse Bursa’da derneklerimizin gayretli çalışmaları var. Ben katkısı olanlara teşekkür ediyorum” diye konuştu.

İnegöl Tarihi Mehter Takımı‘nın ve Ertuğrul Gazi Derneği folklor ekibinin gösterilerinin ardından protokol mensupları geleneksel seymen yürüyüşüyle tören alanına çıkıp, hep birlikte çiftetelli oynadı. Davetlilere bulgur pilavı ve ayran ikram edildi.

Domaniç Şehit Saru Batu Savcı Bey Derneği ve Karaköy Ertuğrul Gazi Derneği yönetim ve üyeleri törenlere ilk defa katılmadılar.

ERTUĞRUL GAZİ
(D.1188 – Ö.1281)

Oğuzların Bozok kolunun Kayı boyuna mensuptur. Babası  Gündüzalp, annesi Hayme Ana’dır. Eşi Halime Hatun’dur. Osmanlı Devleti’nin kurucusu olan Osman Bey’in babasıdır. Ertuğrul Gazi’nin diğer oğulları Saru Batu Savcı Bey ve Gündüz Bey’dir. Ertuğrul Gazi’nin kardeşleri ise Sungur Tekin, Gündoğdu ve Dündar’dır.

9.asırda Ertuğrul Gazi’nin ataları, yaklaşık 50 bin veya 70 bin hane olmak üzere diğer Oğuz boyları ile beraber Moğol istilasının da etkisiyle Buhara ve Semerkant (Özbekistan) üzerinden Ceyhun nehrini (Amuderya’yı) geçerek  Horasan (Türkmenistan) bölgesinin Merv /Mohan şehrine yerleştiler.

11.asrın 2.yarısında Selçuklular’la beraber Azerbaycan üzerinden Doğu Anadolu’ya Van Gölü’nün batısında yer alan Ahlat’a ulaştılar. Burada Selçuklu Beyleri ile beraber Gürcüler’e ve Trabzon Rum İmparatorluğu’na karşı gaza ve fütuhata katıldılar. Bir süre bu bölgede kaldıktan sonra Erzurum ve Erzincan’a, oradan da güneye inerek Halep taraflarına göç ettiler. Bir rivayete göre; Kayıhanlıların reisi Gündüzalp (Süleymanşah), Halep’te Caber Kalesi’nin kuzey batısında Fırat nehrini geçerken boğularak vefat etmiştir. Şimdi Türk Mezarı olarak bilinen Suriye’deki bu mezar Gündüzalp’e atfedilmektedir.

Gündüzalp’in vefatı  üzerine,  Kayıhanlılar’ın bir kısmı Halep’te kaldı, bir kısmı ise Çukurova’ya göç etti. Çukurova’da da Kayıhanlılar ikiye bölündü. Aşiretin bir kısmı Gündüzalp’in dört oğluyla birlikte kuzeydoğuya doğru hareket ederek Erzurum-Pasin ovasına, Sürmeliçukur’a göç etti. Burada aralarında anlaşmazlık çıktı. Gündüzalp’in büyük oğulları Sungur Tekin ve Gündoğdu’nun da içinde bulunduğu aşiretin bir kısmı asıl yurtlarına, Horasan’a döndüler. Ertuğrul Gazi, annesi Hayme Ana ve küçük kardeşi Dündar’ın bulunduğu aşiret ise bir müddet Sürmeliçukur’da kaldıktan sonra batıya doğru hareket etti. Bir rivayete göre; bu yolculuk sırasında Erzurum-Sivas arasında yer alan Yassı Çimen’de Selçuklular ve Harezmşahlar arasındaki savaşta Ertuğrul Gazi idaresindeki Kayıhanlılar Selçuklu safında yer almışlar ve Harezmşahlar’ın yenilmesini sağlamışlardır. Bir başka rivayete göre ise; Kayıhanlılar Sivas-Hafik’te gerçekleşen Selçuklu-Moğol savaşında yenilmek üzere olan Selçuklu ordusuna yardım ederek Selçukluların safında yer almış ve Moğolların yenilmelerini sağlamışlardır.

Selçuklu Sultanı 1.Alaeddin Keykubat, Ertuğrul Gazi idaresindeki Kayıhanlıları bu savaşlardaki hizmetlerinin karşılığında ödüllendirdi ve Ankara’nın batısındaki Karacadağ’ı kışlak-yaylak olarak verdi. Bu müjdeli haber  Kayıhanlılar Kayseri’de bulunurken, Selçuklu başkenti Konya’ya gönderilen Ertuğrul Gazi’nin oğlu Saru Batu Savcı Bey tarafından getirildi. Ertuğrul Gazi’nin Anadolu’daki ilk konak yeri  Karacadağ’dır. Böylece Ertuğrul Gazi ilk olarak tarih sahnesinde görünmüştür.

Ertuğrul Gazi  Karacadağ’a yerleşince, Ankara ve Eskişehir arasındaki bölgede gaza ve fütuhat faaliyetlerine başladı. Anadolu’nun batı kısmı o devirde Türkler için bir gaza diyarı idi. Kendilerine “uçbey” adı verilen ve sınırlarda gaza ve fütuhatta bulunan diğer Türk beyleri  gibi Ertuğrul Gazi’ye de uç beyliği verildi. Uçbeyi olarak Bizans şehir ve kasabalarına karşı akın ve gazalarda bulunan Ertuğrul Gazi’ye, Selçuklu Sultanları 1.Alaeddin Keykubat ve 2.Gıyaseddin Keyhüsrev tarafından kumandanlık/devlet adamlığı payesi verildi.

1.Alaeddin Keykubat, Selçuklu arazisine saldıran Rumlara hem ders vermek hem de batı (Bizans) sınırlarını itaat altına almak amacıyla İnegöl ve Yenişehir’e akın düzenledi. Ertuğrul Gazi bu akında öncü kuvvetlerin komutanı olarak Selçuklu hizmetindeydi. Ermeniderbendi’nde Bizans ordusu ağır bir yenilgiye uğratıldı. Bu zafer sonrası Sultan, Ertuğrul Gazi’yi taltif ederek Eskişehir (Sultanönü) ve çevresini ikta/dirlik olarak verdi.

Kayıhanlıların şanını yüceltmek  ve  İslam’ın cihad emrini, cihan mefkûresini yerine getirmek isteyen Ertuğrul Gazi’nin batı uc bölgesinde gaza hareketlerinde bulunmaya başlaması;  ileride kurulacak olan devletin siyasi hayatında uc geleneğinin yerleşmesine ve Bizans üzerine daimi gaza hareketlerinin yapılmasına vesile oldu.

Selçuklu Devleti’nin Moğolların idaresi altına girdiği bir zamanda (yıkılma sürecinde) Anadolu’daki Türk Beylikleri Selçuklu’dan ayrılırken, Ertuğrul Gazi vefakarlık göstermiş ve Selçuklular’a bağlı bir uç beyi olarak faaliyetlerini sürdürmüştür. Ertuğrul Gazi’nin bu vefakarlığının  yanı sıra  gaza-cihad gibi manevi bir yükümlülüğü kendine şiar edinmesi hem halk, hem de devlet erkanı arasında gayet güzel bir muhabbet hissi uyandırmış ve Anadolu’nun dört bir tarafından gelen gazilerin, dervişlerin, alimlerin, diğer yörelerdeki Türkmenlerin  onun sancağı altında toplanmasına sebep olmuştur.

Ertuğrul Gazi’nin siyasi ve askeri dehası, cesareti, yiğitliği, zekası ve aksiyonunun bir sonucu olarak,  13.asrın ortalarında Karacahisar ve Söğüt fethedildi. Selçuklu Sultanı 1.Alaeddin Keykubat, bu fetihlerin sonucunda mükafat olarak Domaniç, Söğüt ve çevresini kendisine yurt/mülk olarak verdi. Yazları Domaniç yaylalarında, kışları Söğüt’te geçiren Ertuğrul Gazi, Selçuklu Devleti’nin kuzey-batı uç sınırlarını en iyi şekilde koruyup, asayişi temin etti. Domaniç-Söğüt ve çevresine hakim olduktan sonra, Bizans sınır boylarında bulunan diğer uç beyleriyle birlikte cihad ve gaza ile meşgul olmaya devam etti. Ertuğrul Gazi, komşu Bizans tekfurlarına (valilerine) karşı kazandığı parlak başarılarından dolayı “gazi” ünvanı aldı.

Ertuğrul Gazi, yöneticiliği döneminde aşiretinin nüfusunun az olmasından dolayı barış merkezli, tedbirli ve ihtiyatlı bir siyaset izledi. Çevresinde bulunan Türkmen beylikleri  ve Bizans (İnegöl-Karacahisar-Bilecik) tekfurlarıyla daima iyi geçinip onların durumlarını ve siyasi şartları gayet iyi değerlendirerek başında bulunduğu aşiretini ve idaresi altında  yaşayanları sulh ve sükun içinde yaşattı.  Ertuğrul Gazi, emri altındaki topraklarda yaşayan halk tarafından çok sevilen ve sayılan bir kişiydi. Söğüt’teki Hristiyan tebaası da Ertuğrul Gazi’yi yürekten seviyor ve sayıyordu. Yurt tuttuğu bölgede huzur ve güveni sağladı.

Ertuğrul Gazi, 1281 senesinde 93 yaşlarında iken Söğüt’te vefat etti. Türbesi Söğüt’tedir.Her yıl eylül ayının 2.haftası pazar günü anma törenleri yapılmaktadır.
Ertuğrul Gazi, oğlu Osman Gazi’ye küçük bir beylik, tecrübeli  kumandanlar, iyi bir nam ve fethe müsait bir zemin bırakmıştır.

Ertuğrul Gazi  hakiki bir Türkmen asilzadesi olup hayatını milletine adamış büyük bir dava adamıydı. Karakter ve karizmasıyla iyi bir teşkilatçı, kahraman bir kumandan olan  Ertuğrul Gazi’nin hayatı, aşiretin idaresini eline aldığı günden beri daima  göç ve mücadele içinde geçti. Zühd ve takva sahibi olan Ertuğrul Gazi cömert, şefkatli, dirayetli, sebatkar, fedakar, adil, merhametli, açık yürekli, samimi, sabırlı, ve faziletli bir insandı. Hayırseverliği yanında güzel ahlak timsaliydi. Vakarlı, ilkeli ve dürüst idare anlayışı, ileri görüşlülüğü ve etkin devlet adamlığı gibi meziyetleriyle kendinden sonraki liderlere örnek olmuştur.